GParted ile Linux’ta USB Bellek Biçimlendirmek Çok Kolay !

GParted programının inceliklerine geçmeden önce, GParted’ı yönetici (root) haklarıyla birlikte açmanız gerektiğini ve işlem yaparken dikkatli olmanız gerektiğini belirtmek istiyorum. Zira yapacağınız yanlış bir işlem sonucu veri kaybı yaşayabilirsiniz.

Uyarımızı da yaptıktan sonra GParted programının derinliklerine inmeye başlayalım. GParted birçok dosya sistemindeki disklerinizi biçimlendirmenizi sağlıyor. Bunun yanı sıra disk bölümlerinizi yeniden boyutlandırmanıza olanak sağlıyor. Bu noktada içinde veri olan bir diski tekrar boyutlandırmak isterseniz verilerinizi yedeklemenizi tavsiye ederim. Tedbiri elden bırakmamak gerekir. Genellikle GParted ile yapılan işlemlerin geri dönüşü yoktur.

GParted, yukarıdaki ekran görüntüsünde gördüğünüz üzere sağ üst köşesinde bir açılır menü bulunuyor. Bu açılır menü aracılığıyla diskler arası geçiş yapabiliyorsunuz. Aşağı kısımda yer alan çeşitli renklerde çerçevelerle çevrilmiş kutucuklarsa seçtiğiniz diske ait bölümleri görsel olarak gösteriyor. Onun altında da bölüm, dosya sistemi, bağlantı noktası, etiket, boyut ve bayrak bilgilerini gösteren bir tablo mevcut.

Resimdeki örnekte üç tane ana bölüm olduğunu görüyorsunuz. Bunlardan açık mavi renkte olan çerçevedeki uzatılmış (extended) bölümü temsil ediyor. Uzatılmış bölümlerin içerisinde başka bölümler oluşturulabiliyor. Uzatılmış bölümün sağında ve solundaysa iki adet birincil (primary) bölüm var. Aslında uzatılmış bölüm de bir tür birincil bölüm olarak düşünülebilir ancak birincil bölümler doğrudan veri depolanan bölümler, uzatılmış bölümlerse içerisine başka bölümler açmak için kullanılan alanlardır.

Uzatılmış bölüm büyük bir ihtiyacı karşılıyor. Çünkü bir diskte en fazla dört adet birincil bölüm oluşturulabiliyor. Eğer daha fazla bölüm açmak isterseniz bir uzatılmış bölüm açarak yeni bölümleri bunun içerisine açabiliyorsunuz. (Uzatılmış bölümlerin içerisindeki bölümlere de mantıksal “logical” bölüm deniliyor.) Zaten dikkat ederseniz bölüm isimlerinin sonundaki numaralardan 1, 2, 3 ve 4 sadece birincil bölümler için ayrılmış oluyor. 5 ve sonrası uzatılmış bölümler içerisindeki bölümler için kullanılıyor.

Bizim örneğimizde sda2 bölümünün içerisinde iki adet bölüm bulunduğundan, tabloda yanında belirtilen bir okla içe doğru listeleme yapılıyor. Bu liste içerisinde gördüğünüz kırmızı kareyle belirtilen bölüm takas (swap) alanımız. Diğer bölümler çeşitli noktalara bağlanmış bölümler olarak gözüküyor. GParted aracılığıyla bağlı olmayan bölümlerinizi bağlayabilir, bağlı olanları ayırabilirsiniz. Yanında anahtar olan bölümler bağlı olarak gözüken bölümlerdir.

GParted programında yaptığınız işlemler hemen diske uygulanmaz. Bir yapılacaklar listesi oluşturulur. Bu şekilde her yaptığınız işlem önce bu listeye eklenir. Eğer bir hata yaptığınızı düşünürseniz bu noktada işlemleri geri alabilirsiniz, son olarak değişiklikleri diske uygulamak istediğinizde üst çubukta çıkan yeşil onay düğmesine tıklamalısınız. Böylece GParted listedeki işlemleri sırasıyla gerçekleştirmeye başlayacaktır.

USB disklerinizi biçimlendirin

GParted programının en çok kullanıldığı nokta -en azından benim için- USB bellekleri biçimlendirmektir. Bu noktada önemli bir konu dosya sistemi tipleridir. USB bellekleri sadece Linux bulunan bilgisayarlarda kullanmadığımızı düşünürsek bu medyalarda bütün işletim sistemlerinde sorunsuz kullanabileceğimiz bir dosya sistemi seçmek isteyebilirsiniz. Bildiğiniz gibi ext dosya sistemi Linux sistemlerde yaygın kullanılan ve tam olarak desteklenen bir biçimdir. Ancak NTFS dosya sistemi Microsoft firmasına ait olduğundan, sadece Windows sistemlerde tam olarak destekleniyor.

Her iki sistemdeki ek araçlarla bu bölümlere erişebiliyoruz ancak bu ek araçlar, dosya sistemi bakıma ihtiyaç duyduğunda verilerin zarar görmemesi için bu işlemin tam olarak desteklenen kendi işletim sisteminde yapılmasını sağlamak üzere dosyalara erişime izin vermeyebiliyor. Bu nedenle USB belleklerinizde eski bir biçim olsa da her işletim sisteminde desteklenen FAT32 kullanabilirsiniz.

Bir diğer konu MBR (Master Boot Record) alanıdır. Bu alan diskin fiziksel olarak en başında bulunur ve bilgisayar bir işletim sistemini başlatmak istediğinde bu alanı okuyarak çalıştırır. Buradaki kod ve veriler sistemin hangi disk bölümünden nasıl yükleme yapılacağı hakkında bilgileri tutar. Eğer GParted ile sistem kurulumu yapılmış olan disk bölümlerinde değişiklikler yaparsanız MBR alanına bu değişikliklerin yansıması için tekrar önyükleyici kurulumu yapmanız gerekebilir. Yoksa işletim sisteminin açılmaması gibi bir durumla karşılaşabilirsiniz.

Gördüğünüz gibi GParted çok yetenekli olmasına rağmen yönetici (root) haklarıyla işlem yaptığınız için her işlemi çok iyi düşünerek yapmalısınız. Küçük bir dikkatsizlik nedeniyle büyük veri kayıplarını yaşamayı kimse istemez.